http://hdl.handle.net/123456789/524 Sat, 09 May 2026 07:56:43 GMT 2026-05-09T07:56:43Z http://hdl.handle.net/123456789/162 Faydalı qazıntıların elektrik və maqnit zənginləşdirilmə üsulları ilə ilkin emalı texnoloji rejimlərinin tədqiqi Kəmaləddin, Hacıyev; Nurlan, Qasımov; Asim, Paşayev; Şəfiqə, Abdulrahmanova Faydalı qazıntılar metalların, bir çox növ xammalların, yanacaqların, tikinti materiallarının alınması mənbəyidir. Faydalı qazıntılar, təbii formada və ya ilkin emaldan sonra texnologiyanın müasir vəziyyətində xalq təsərrüfatında kifayət qədər səmərəli istifadə edilə bilən üzvi və qeyri-üzvi mənşəli təbii mineral maddələrdir. DFa Sun, 07 Jan 2024 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/123456789/162 2024-01-07T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/131 Azərbaycanda radioaktiv çirklənmələrin ətraf mühitə təsiri və potensial idarəetmə imkanları Xanım, Hacıyeva Azərbaycan Respublikası subtropik qurşağın şimal ucunda, Qafqazın cənub-şərqində və İran yaylasının şimal-qərbində yerləşir. Azərbaycan Respublikasının düzənlik və dağətəyi əraziləri günəş işığının çoxluğu ilə xarakterizə olunur. Kür-Araz ovalığında, Abşeron yarımadasında, digər düzənlik və dağətəyi ərazilərdə günəşli saatların illik sayı 2200-2400 saat, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Araz düzündə 2600-2800 saatdır. Orta dağ qurşağında buludluluğun artması ilə əlaqədar günəşli saatların sayı 1900-2200 saat arasında dəyişir. Yüksək dağlıq ərazilərdə bu göstərici yenidən artır, 3000 metrdən yuxarı ərazilərdə isə 2200-2500 saat təşkil edir. Kür-Araz ovalığında ümumi günəş radiasiyasının illik miqdarı 128-132 kkal/sm2 -ə çatır. Dağətəyi ərazilərə qədər azalır (120-124 kkal/sm2 ) - dəniz səviyyəsindən təxminən 500-600 metr yüksəklikdə. Sonra günəş radiasiyasının miqdarı yenidən artır və Böyük və Kiçik Qafqazın yüksək dağlıq zonasında (3000 metrdən yuxarı) 140-150 kkal/sm2 təşkil edir. Tue, 12 Dec 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/123456789/131 2023-12-12T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/130 Çuqun istehsalı zamanı yaranan ekoloji problemlərin araşdırılması Nərmin, İsrafilova Ekoloji problemlər son dövrlərdə qlobal və ümumdünya xarakter kəsb etmişdir. Təbiətin qorunub saxlanılması və ekologiyasının mühafizəsi insanların və bütün canlı aləmin mühafizəsi deməkdir. Ona görə də təbiətin və ətraf mühitin mühafizəsi məsələsi dövlətimizin daxili və xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Təbiətin mühafizəsi və ehtiyat mənbələrindən səmərəli istifadə edilməsi hər bir vətəndaşın əsas vəzifəsi olmaqla bərabər, cəmiyyətimizin müasir inkişaf mərhələsində ən aktual problemlərdən biridir. Tue, 12 Dec 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/123456789/130 2023-12-12T00:00:00Z http://hdl.handle.net/123456789/126 Bərk tullantıların təkrar emalında kompozit materialların alınması prespektivləri Yusub, Dadaşlı; Murad, Quliyev; Ləman, Səfərova Qloballaşan dünyada sürətlə artan sənayeləşmə, urbanizasiya və texnoloji inkişaf təbii ehtiyatların tükənməsinə və ətraf mühitin çirklənməsi problemlərinin artmasına səbəb olmuşdur. Xüsusilə, tullantıları toplamaq üçün kifayət qədər yerə malik olmayan ölkələr üçün tullantıların təkrar istifadəsi və ya atılan tullantıların miqdarının və həcminin azaldılması daha vacib məsələdir. Bərk tullantılar ətraf mühitə və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərərək qlobal problemlər yaradır. Bu təsirlərə torpağın, su ehtiyatlarının çirklənməsi və havaya zərərli qazların buraxılması daxildir. Bərk tullantılardan istifadə etməklə kompozit materiallar istehsal etmək, tullantıların miqdarını azaltmaqla davamlı həll yolu təklif edir. Kompozit materiallar aerokosmik, tikinti, avtomobil və dənizçilik kimi müxtəlif sənaye sahələrində geniş tətbiq sahəsinə malikdir. Bərk tullantılardan kompozit materialların alınmasının əsas üstün cəhətləri istehsalda ənənəvi materiallarla müqayisədə daha az enerji və resurs tələb edilməsidir. Bərk tullantılardan kompozit materialların əldə edilməsinin əhəmiyyəti, davamlı istehsal prosesinə töhfə verərək bərk tullantıların idarə olunması ilə bağlı mühüm məsələləri həll etmək potensialına malik olması ilə yanaşı müəssisə və qurumları tullantıların davamlı idarə olunması həllərinin inkişafına təşviq etməkdir. Bu, sağlam mühitin qorunması üçün vacibdir. Bərk tullantılardan kompozit materialların hazırlanması üzrə tədqiqatları genişləndirməklə tullantı materiallarının təkrar istifadəsi və tullantıların idarə olunması təcrübələrinin ətraf mühitə təsirini azaltmaq üçün yeni həll yolları təklif edilə blər. Bu sahədə tədqiqat və innovasiyaları dəstəkləməklə tullantıları azalda və ətraf mühitin qorunmasını təmin etmək mümkündür. Mon, 11 Dec 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/123456789/126 2023-12-11T00:00:00Z